TARİHİ :        Sarıkamış İlçesinin tarihi M.Ö. devirlere kadar uzanmaktadır. 11. Yüzyılda Sultan Alparslan tarafından Bizans hakimiyetinden alınarak Selçuklu hakimiyetine, 1534 Yılında da Kanuni Sultan Süleyman döneminde Osmanlı hakimiyetine giren ilçe bu dönemde Kars Eyaletine bağlı bir Liva idi.

       1828 ve 1855 yıllarında iki defa Rus işgaline uğrar ancak, 1829 Edirne ve 1856 Paris Antlaşmaları ile yeniden Osmanlı hakimiyetine girer.

       1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonunda 40 yıl süre ile Rus işgali altında kalan Sarıkamış, 29 Eylül 1920'de Rus işgalinden kurtarılarak 3 Aralık 1920 tarihli Gümrü Antlaşması ile yeniden Türk hakimiyetine girmiştir.

       İlçenin yakın tarihimizde de önemli izleri bulunmaktadır. 1. Dünya Savaşında, Enver Paşa komutasındaki Türk Ordusunun 1915 kışında aşmak istediği Sarıkamış Allahuekber Dağlarında bazı kaynaklara göre 60 bin, bazı kaynaklara göre de 90 bin Mehmetçik soğuktan donarak şehit olmuştur. Bu talihsiz olayda şehit olanların anısına Kars-Sarıkamış karayolu üzerinde yaptırılan "Şehitler Anıtı" Sarıkamış'ın yakın tarihimizdeki acı ve unutulmaz izlerini yansıtmaktadır.

      Coğrafi Durumu :

       Sarıkamış, Ülkemizin doğu Anadolu Bölgesinde yer alan, Doğusunda Selim ve Kağızman, batısında Şenkaya ve Horasan, Güneyinde Horasan ve Eleşkirt, Kuzeyinde ise Selim ve Şenkaya İlçe sınırları ile çevrili, ortalama yüksekliği 1500-2000 metre olan yüksek bir plato durumundadır.

       En yüksek dağı 3138 metre rakımlı Aladağ'dır. Aladağ'ı 2909 metre rakımlı Süphan Dağı, 2835 metre rakımlı Balıklı Dağı, 2599 metre rakımlı Kösedağı, 2634 metre rakımlı Çıplakdağ ve 2849 metre rakımlı Soğanlı Dağı takip etmektedir. Başlıca akarsuları Aras Nehri, Kars Çayı, Zivin ve Keklik Dereleri'dir. Akarsuların akışlarının düzensizliği ve derin vadileri takip etmelerinden dolayı sulamada fazla kullanılmamaktadır.

       İlçenin yüzölçümü 1732 km2 olup, 30 bin hektarlık alanı Sarıçam ormanları ile kaplıdır. İlçenin kadastrosu yapılmadığından tarım arazilerinin miktarı bilinmemektedir.
       
       Karasal iklime sahip olan Sarıkamış'ta kışları çok soğuk ve sert, yazlar ise serin geçmektedir. Kış aylarının 7-8 ay devam ettiği ilçede en yağışlı ay Mayıs, en kurak ay ise Aralık'tır. Kar yağışı ortalama 1-2 metre olmaktadır.
 

       Nüfusu

       İlçenin nüfusu; 22 Ekim 2000 tarihinde yapılan Genel Nüfus tespitine göre, 23.505 İlçe merkezi nüfusu ve 33.829 Köyler nüfusu olmak üzere, toplam 57.334'dür. Nüfusun %61'i köylerde %39'u ilçe merkezinde yaşamaktadır. 1990 Yılı baz alındığında 6 yıllık süre içinde Ancak bu azalış yöredeki istihdam imkanları ve gelir kaynaklarının yetersizliğinden kaynaklanan göç olgusunun bir sonucudur. Nüfus idaresinde yaklaşık 154.000- açık kayıt mevcut olup, nüfusun yaklaşık 100.000'i (mevcut nüfusun yaklaşık iki katı) Sarıkamış dışında ikamet etmektedir. En çok nüfusa sahip olan köyümüz 2.594 nüfusla Yukarı Sarıkamış Köyü, en az nüfusa sahip olan köyümüz ise 59 nüfusla Yarkaya Köyü'dür.
 

    İdari Yapı

      İlçeye bağlı bir Merkez İlçe Belediyesi, 56 köy muhtarlığı ve Merkez İlçe Belediyesine bağlı 7 mahalle muhtarlığı mevcuttur.
 

      Ulaşım Durumu

      Sosyal va Kültürel Yapı

      İlçe merkezi ve köylerin çoğunluğunda yerleşim genellikle toplu olup, bazı köylerde mezra ve mahalle şeklinde yerleşim birimleri mevcuttur. Köylerden İlçe merkezine gelen göç nedeniyle ilçe merkezinde konut sorunu yaşanmaktadır. Halkın konut ihtiyacının karşılanması da ancak Toplu Konut Projeleri ile mümkün olacaktır. Köylerdeki evlerin tamamına yakını taş duvar ve damlı yapı şeklinde olup, ilçe merkezinde de çarpık bir yapılaşma mevcuttur. İlçe merkezindeki eski evlerin tamamı taş duvar ve damlı yapı şeklinde olup, yeni yapılar betonarme şeklinde devam etmektedir.

      Sarıkamış Kültürel faaliyetlerin yoğun olduğu Doğu Anadolu Bölgesinde yer almasına ve çok eski bir yerleşim merkezi olmasına rağmen geleneksel Anadolu kasabası görünümündedir. Halkın en önemli geçim kaynağı tarım ve hayvancılığa dayalı bir ekonomik model içinde kırsal aile işletmeciliği şeklindedir. Ancak ilçedeki gelir kaynakları ve istihdam alanlarının sınırlı ve yetersiz olması Sarıkamış halkını göçe zorlamakta ve nüfus sürekli azalma eğilimi göstermektedir.

      Ataerkil aile sisteminin geleneksel özellikleri yörenin en yaygın aile biçimi ve yaşam şeklini oluşturmaktadır. Çağın ilerleyen hayat modeline uygun olarak İlçe merkezi ve kırsal kesimlerdeki giyim tarzı da aynı ölçüde çağdaş özellikleri ihtiva etmesine rağmen kırsal kesimlerde yöreye özgü folklorik giyim tarzına da rastlanmaktadır. Geleneksel beslenme şekli hala geçerlidir, beslenmede tahıl ürünleri ve hayvansal gıda maddeleri ilk sırada yer alır. ( Başlıca mahalli yemekleri, kete, tava ketesi, velibağ, haşıl, hangel, erişte ve kesme çorbası'dır.) Yöre halkının büyük bir bölümü ekmeğini hala kendisi pişirmektedir.

      Tarım ve hayvancılığın ana geçim kaynağı olduğu yörede genellikle kadın ve erkeğin birlikte çalışmasının yanında küçük yaştaki çocukların işgücünden eğitimine engel olacak derecede yoğun bir şekilde yararlanılmaktadır. Yörede evlenmeler genellikle görücü usulü ile gerçekleştirilir. Komşu ziyaretleri genellikle kadınlar arasında yapılır. Erkekler ise bu esnada kahvehanelerde oturur. Yörede sosyal yaşantı komşu ziyaretleri, kayak sporu, mesire yerlerindeki piknikler, geleneksel hale getirilen Sarıkamış Sarıçam Şenlikleri (Temmuz ayında yapılan güreş, sünnet, kros, folklör ve yemek etkinlikleri şeklinde yapılmaktadır.) ve nişan , düğün, cirit oyunları ve at yarışları gibi etkinliklerle sınırlıdır. Sarıkamış'a özgü Sarıseyran, talan, üç ayak., şeker oğlan gibi folklor oyunları mevcut olup, ulusal ve yöresel bayramlarda yerel kıyafetlerle davul-zurna eşliğinde oynanmaktadır.
 

      Ekonomi

     Sarıkamış Ekonomisi genel olarak tarım ve hayvancılığa dayalı olup, ilçe merkezindeki Sümerbank Ayakkabı Fabrikası ilçenin tek sanayi kuruluşudur. Tarım alanında genellikle Arpa, Buğday, Fiğ, Çavdar, Yonca ile sınırlı miktarda Patates Fasulye, Nohut, Mercimek gibi ürünler yetiştirilmektedir, ancak pazara yönelik üretim yapılmamaktadır.

     Hayvancılık alanında küçük ve büyükbaş hayvancılıkla et ve süt üretimi yapılmasına rağmen Handere ve Hamamlı köylerindeki küçük çaplı iki mandıra dışında hayvansal ürünlerin değerlendirilmesine yönelik herhangi bir tesis bulunmamaktadır. Karaurgan Köyünde bir adet Alabalık Tesisi mevcuttur.

     Halkın gelir seviyesi genellikle düşük olup, istihdam alanlarının sınırlı olması nedeniyle çalışabilir nüfus diğer il ve ilçelere göç etmektedir. İlçe genelinde 12 tarımsal kalkınma kooperatifi, 2 Tarım Kredi Kooperatifi ile 4 adet banka şubesi mevcuttur. İlçe merkezi ve köylerde kadastro çalışmalır yapılmadığından orman arazisi dışında kalan arazi miktarları net olarak bilinmemektedir.

     İlçe merkezinde bulunan Kayak Merkezi Sarıkamış Ekonomisi için önemli bir potansiyel teşkil etmektedir.
 

     Eğitim

      İlçe merkezinde Sarıkamış Lisesi (10 derslikli), Anadolu Lisesi (13 derslikli), Endüstri Meslek Lisesi (8 derslikli), İmam-Hatip Lisesi (16 derslikli), Ticaret Meslek Lisesi (8 derslikli), ve Anadolu Kız Meslek Lisesi (7 derslikli), ile Karaurgan Lisesi (3 derslikli), olmak üzere yedi adet lise bulunmaktadır.Yine ilçe merkezinde toplam 119 derslikli 9 adet İlköğretim Okulu bulunmaktadır.

     SAĞLIK

     İlçemizde bir adet Devlet Hastanesi ve bir adet merkezde olmak üzere 6 adet sağlık ocağı (Merkez S.O., Kazıkkaya Sağlık Ocağı, Karakurt Sağlık Ocağı, , Çatak Sağlık Ocağı, Karaurgan Sağlık Ocağı ve Çamyazı Sağlık Ocağı) ve bağlı 19 adet sağlık evi (Merkez Sağlık Ocağına bağlı, Y. Sarıkamış, Hamamlı, Handere, Alisofu; Çamyazı Sağlık Ocağına bağlı Taşlıgüney ve İnkaya; Karakurt Sağlık Ocağına bağlı Kalebaş, Uzungazi, Şehithalit ve Şehitemin; Kazıkkaya Sağlık Ocağna bağlı Başköy, Armutlu, Karaköse ve Balıklı; Çatak Sağlık Ocağına bağlı Yukarı sallıpınar ve Asbuğa; Karaurgan Sağlık Ocağına bağlı Akören, Yeniköy ve Köroğlu Sağlık evleri) ile bir adet Verem Savaş Dispanseri vasıtasıyla sağlık hizmetleri yürütülmektedir.

      İlçe Emniyet Amirliği

     Sarıkamış İlçe Emniyet Müdürlüğümüz 1989 tarihinde kurulmuş ve Belediye Caddesi üzerinde Müdürlüğümüze ait hizmet binasında 367 m² lik bölümde hizmet vermektedir.
     Hizmet Binamızda ; Asayiş , Olay Yeri İnceleme , Tem , Güvenlik , Çocuk Büro , Ruhsat İşlemleri , İstihbarat , Lojistik , Personel , Evrak Arşiv , GBT, Trafik Tescil ve Denetleme Büro Amirlikleri ve Polis Merkezi Amirliği hizmet vermektedir.